ZABEZPIECZENIE PRZECIWPOŻAROWE
Materiały łatwo palne
W zajezdniach transportu samochodowego znajduje się dużo surowców i materiałów o dużej łatwości palenia się lub sprzyjających paleniu się a tym samym zwiększających ogólne niebezpieczeństwo wybuchu pożaru. Do łatwo palnych surowców i materiałów należą w szczególności:
materiały pędne i smary: benzyna, nafta,*olej napędowy, oleje smarowe, smary stałe,
akcesoria (łatwo palne), jak np.: opony, dętki, paski klinowe, gumowe uszczelki, podkładki, chodniki, wykładziny z gumy porowatej, pokrowce i plandeki brezentowe,
gazy techniczne: tlen i acetylen,
farby i lakiery oraz rozpuszczalniki i rozcieńczalniki,
kwas siarkowy i solny,
elementy drewniane i tarcica.
Benzyna. Jest bardzo łatwo zapalna i jako lżejsza od wody może płonąć na jej powierzchni. Wykazuje bardzo niską temperaturę wrzenia, około 35°C, intensywność więc parowania jest bardzo duża. Zwykle nad powierzchnią benzyny tworzą się wybuchowe pary. Ponieważ pary benzyny są dwukrotnie cięższe od powietrza, więc gromadzą się w dolnych partiach pomieszczeń zalegając wgłębienia i przedłużając tym samym niebezpieczeństwo wybuchu.
Benzyna jako dielektryk wykazuje zdolność do elektryzowania się, podobnie jak pary benzyny, np. podczas ruchu cieczy w naczyniach lub przewodach. Istnieje więc niebezpieczeństwo przeskoku iskry elektrycznej, np. z nie uziemionego naczynia. Należy dążyć więc do ograniczenia ruchu benzyny w naczyniach, do uziemienia naczyń, a w czasie przelewania do zmniejszenia szybkości strugi benzyny. Podniesienie wilgotności w pomieszczeniach zamkniętych zmniejsza również niebezpieczeństwo przeskoku iskry elektrycznej. Ze względu na niską temperaturę zapłonu (minimalna temperatura wystarczająca do wytworzenia zapalnej mieszaniny par ben
zyny z powietrzem) wynosząca — 45°C, benzyna zaliczana jest do I klasy niebezpieczeństwa pożarowego, jako jedna z najbardziej niebezpiecznych cieczy.
Nafta. Jako produkt przeróbki ropy naftowej jest łatwo zapalna (temperatura zapłonu wynosi 38°C). Ponieważ jest lżejsza od wody, utrzymuje się na jej powierzchni. Natomiast pary nafty są ciężkie i zalegają dolne części pomieszczeń lub wgłębienia. Ze względu na swą temperaturę zapłonu nafta zaliczana jest do II klasy niebezpieczeństwa pożarowego. Olej napędowy. Otrzymywany jest z przeróbki ropy naftowej lub też syntetycznie z węgla. Wykazuje właściwości zapalne podobne do nafty i zaliczany jest także do II klasy niebezpieczeństwa pożarowego. Pary oleju napędowego są trujące dla człowieka, zaś mieszanina par z powietrzem jest wybuchowa (np. w czasie rozpylania paliwa podczas próby wtryski-waczy).
Olej smarowy. Oleje do smarowania wykazują wyższa, temperaturę zapłonu (260-f-370 C), nie są więc tak niebezpieczne jak np. benzyna. Zaliczone są do III klasy niebezpieczeństwa pożarowego.
Guma i wyroby gumowe. Obecnie produkowane wyroby gumowe wykonane są z gumy syntetycznej, coraz rzadziej stosuje się kauczuk naturalny. Guma wrażliwa jest na czynniki atmosferyczne oraz naświetlanie słońcem. Już w temperaturze wyższej niż 20°C następuje przyspieszenie procesu utleniania się związków zawartych w gumie oraz utleniania kauczuku. Prowadzi to do niszczenia gumy (zaniku jej właściwości). Wzrost temperatury powyżej 400°C powoduje silny wzrost utleniania aż do wystąpienia samozapłonu gumy. Guma i jej wyroby są zaliczane do III klasy niebezpieczeństwa pożarowego. Paląca się guma wydziela dużo dymu, zawierającego dwutlenek siarki, trujący dla człowieka. Płótna. Czyste płótna i .brezenty, mimo że zaliczane są do materiałów palnych, zabezpieczone od otwartego ognia lub wysokich temperatur nie są tak niebezpieczne, jak płynne materiały palne.
Zabrudzone jednak olejami łatwo ulegają samozapaleniu wskutek samorzutnego podnoszenia się temperatury. Tak więc szmaty przesycone olejami mogą osiągnąć, po kilkunastu godzinach, w korzystnych warunkach izolacji cieplnej, temperaturę samozapłonu do 170°C. W przypadku działania wyższej temperatury na materiały zaolejone, samozapalenie się może nastąpić w ciągu kilku godzin. Wynika stąd niebezpieczeństwo w razie pozostawienia (np. po pracy) zabrudzonych olejami szmat na terenie stanowiska pracy lub w skrzyniach, szufladach itd., a w szczególności w pobliżu źródeł ciepła. Czyste płótna i brezenty zaliczane są do III klasy niebezpieczeństwa pożarowego.
Acetylen. Jest gazem bezbarwnym o słabym zapachu aromatycznym. Zanieczyszczony siarczkami i fosforowodorem ma nieprzyjemny zapach i jest trujący. Bardzo dobrze rozpuszcza się w acetonie pod ciśnieniem i dzięki temu daje się łatwo przechowywać w butlach stalowych. Acetylen zmieszany z powietrzem tworzy silną mieszankę wybuchową. Zalicza się do I klasy niebezpieczeństwa pożarowego. W warunkach warsztatowych acetylen otrzymywany jest w wytwórniach acetylenu przez zalewanie karbidu wodą. Suchy karbid jest materiałem niepalnym, ale najmniejsze jego zawilgocenie powoduje wydzielanie acetylenu, tworzącego mieszankę wybuchową w przypadku zetknięcia jej z ogniem.
Tlen. Jest gazem bezbarwnym, bezwonnym. Jest niepalny, ale sam jest konieczny do spalania innych gazów lub substancji. W zetknięciu z materiałem palnym grozi wybuchem pożaru wskutek zapalenia od otwartego płomienia. Czysty tlen gwałtownie łączy się z tłuszczami powodując ich zapłon, dlatego należy zwracać uwagę na szczelność zaworów butli i ich czystość.
Lakiery, rozpuszczalniki, rozcieńczalniki. Niebezpieczeństwo pożarowe lakierów zależy od rodzaju zastosowanych rozpuszczalników i rozcieńczalników. Lakiery nitro mają niską temperaturę zapłonu ok. 17,8°C (należą do I klasy niebezpieczeństwa pożarowego), zaś lakiery olejowe ok. 30-r-50°C należą do II klasy niebezpieczeństwa pożarowego. Wraz ze wzrostem temperatury lakierów wzrasta szybkość parowania rozpuszczalników, ich pary tworzą z powietrzem mieszaniny wybuchowe. Czyste rozpuszczalniki lub rozcieńczalniki są niebezpieczne podobnie jak benzyna i zaliczane są w większości do I klasy niebezpieczeństwa pożarowego.
Drewno. Zaliczane jest do materiałów łatwo palnych. Szybkość palenia się jest uzależniona od stopnia rozdrobnienia drewna. Pył drzewny w mieszaninie z powietrzem stwarza niebezpieczeństwo wybuchu w przypadku zetknięcia się z otwarym ogniem. Łatwość zapalenia się drewna zależy od jego porowatości, gładkości powierzchni, wilgotności oraz wielkości przedmiotu drewnianego. Do zapalenia drewna potrzebna jest temperatura 300—600°C. Jednak wskutek długotrwałego działania temperatury podwyższonej (np. 100—200°C) może nastąpić samozapalenie się drewna.