SYSTEMY OBSŁUGOWO-NAPRAWCZE
Instrukcje obsługowo-naprawcze
Konstruktorzy i technolodzy pojazdów samochodowych, w zależności od konstrukcji i wytrzymałości poszczególnych marek i typów pojazdów, ustalają dla nich stosowne normy i zakresy obsługi technicznej i naprawy. We wszystkich fabrykach, produkujących pojazdy samochodowe, obok wydziałów badawczych i konstrukcyjnych są z reguły specjalne wydziały zajmujące się przygotowaniem, opracowywaniem, a nawet wydawaniem w druku fabrycznych instrukcji obsługowo-naprawczych. Na podstawie danych zebranych w toku produkcji oraz prób fabrycznych, a także od użytkowników pojazdów samochodowych danej marki lub typu, ustalony zostaje zakres i częstotliwość czynności obsługowych i naprawczych, a przede wszystkim, jakie elementy pojazdu i po jakich przebiegach powinny być obsługiwane. Fabryki wydają dla każdego typu pojazdu samochodowego następujące dokumentacje techniczne, niezbędne zarówno dla bezpośrednich użytkowników tych pojazdów, jak i dla stacji obsługowo-naprawczych:
instrukcje użytkowania pojazdu,
instrukcje obsługowo-naprawcze,
katalogi części zamiennych.
Wydawane są także odpowiednie katalogi wyposażenia służącego do prawidłowego wykonywania czynności obsługowo-naprawczych, podające urządzenia i narzędzia specjalne dla danego typu pojazdu, oraz szczegółowe książki napraw danego typu pojazdu.
Instrukcje użytkowania pojazdów samochodowych są przeznaczone dla tych, którzy mają kierować tymi pojazdami i zawierają m.in.:
charakterystykę pojazdu,
podstawowe dane o pojeździe,
wskazówki odnośnie sposobu użytkowania pojazdu,
zalecenia odnośnie obsługi technicznej pojazdu w okresie docierania i normalnej eksploatacji,
— informacje o sposobie wykonywania podstawowych czynności obsługowych.
Instrukcje obsługowo-naprawcze są przeznaczone dla stacji obsług i napraw bieżących oraz warsztatów specjalistycznych. Zawierają one m.in.:
rysunki ilustrujące budowę poszczególnych mechanizmów pojazdu, zespołów i podzespołów oraz poszczególnych części,
wskazówki odnośnie demontażu i montażu poszczególnych mechanizmów,
warunki techniczne montażu,
niezbędne narzędzia specjalne do wykonywania prac obsługowo-na-prawczych,
inne wskazania niezbędne do wykonywania napraw.
Katalogi części zamiennych pojazdu samochodowego są przeznaczone dla sprzedawców tych części, do magazynów oraz do stacji obsług i napraw. Zawierają one m.in.:
wykazy i numery katalogowe części zamiennych danego pojazdu, grupowane na ogół zespołami lub podzespołami pojazdu,
rysunki części poszczególnych zespołów, podzespołów lub mechanizmów, pokazane w kolejności montażu.
W instrukcjach fabrycznych czynności obsługowe są wyznaczane po różnych przebiegach pojazdu w kilometrach, np. co 500, 1000, 2500, 5000, 10 000, 30 000 km.
W istocie dla danego typu pojazdu samochodowego mogą być wyznaczone różne przebiegi pomiędzy poszczególnymi czynnościami obsługowymi. Na ogół fabryki dążą do stworzenia możliwie prostych schematów obsługowych, przyspieszając daną czynność obsługową w zależności od wyników badań próbnej eksploatacji, lub opóźniając ją, jeśli nie grozi to przedwczesnym zużyciem, tak aby czynności obsługowe można było wykonywać okresowo, w zależności od przebiegu pojazdu w kilometrach i możliwie razem z innymi czynnościami konserwacyjnymi. W ten sposób powstają schematy obsługowe, z których wynika, co i po jakim przebiegu w danym pojeździe samochodowym należy w ramach obsługi technicznej wykonywać, aby zapewnić pojazdowi sprawność i gotowość do pracy. W wyniku wieloletnich doświadczeń i obserwacji eksploatacyjnych w warunkach europejskich ukształtowała się tendencja do wykonywania czynności obsługowych (poza okresem docierania i tzw. obsługą codzienną), po następujących przebiegach:
2500-f-3000 km,
ok. 5000 km,
ok. 10 000 km,
20 000-f-30 000 km,
ok. 50 000 km.
W takich lub podobnych cyklach są powtarzane obsługi z tym, że czynności wykonywane po małym przebiegu, wykonuje się również w czasie wykonywania czynności po większym przebiegu.
Na podstawie ustaleń^w instrukcjach fabrycznych użytkownicy pojazdów, eksploatujący zwłaszcza większą liczbę pojazdów samochodowych, różnych marek i typów, ustalają własne systemy obsługowo-naprawcze. Celem ich jest praktyczne zapewnienie sobie wykonania czynności obsługowych zalecanych w instrukcjach fabrycznych. Ponadto instrukcja zawiera charakterystykę materiałów eksploatacyjnych, paliw i olejów. Zakres instrukcji, poglądowe rysunki, dane techniczno-eksploatacyjne i re-
gulacyjne umożliwiają użytkownikom prawidłową eksploatację samochodu, pod warunkiem stosowania się do wskazówek zawartych w instrukcjach i przestrzegania dyscypliny techniczno-eksploatacyjnej. Wykonywanie prawidłowo i w pełni należnych qbsług technicznych zapewnia wysoką gotowość techniczną, sprawność pojazdu do pracy oraz zapobiega nadmiernym naprawom, a więc w rezultacie obniża koszty eksploatacji pojazdów samochodowych.