Reklama
A A A

Niesprawności układu z prądnicą prądu zmiennego

Prądnice prądu zmiennego (alternatory) są stosowane coraz po­wszechniej w samochodach osobowych (np. FIAT, BMW, RENAULT) ciężarowych i autobusach (np. ŁAZ). Wytwarzają one prąd zmienny trójfazowy prostowany następnie przez prostowniki warstwowe lub diody półprzewodnikowe umieszczone w tylnej obudowie prądnicy. Dzięki odpowiedniemu układowi uzwojeń, uzwojenie wzbudzenia prądnicy tworzy elektromagnes (niekiedy zwany też magneśnicą) o du­żej liczbie biegunów (zwykle 6). Uzwojenie to jest zasilane prądem sta­łym doprowadzanym za pomocą szczotek i pierścieni stykowych (wzbu­dzenie własne prądem od prostowników lub obce — z akumulatora). Niedomagania układu z prądnicą prądu zmiennego mogą wystąpić wskutek niesprawności prądnicy, regulatora prądnicy (włącza lub wy­łącza prądnicę z prostownikiem, reguluje wysokość napięcia i chroni układ od przeciążeń) lub prostownika. Niedomagania regulatora prąd­nicy są w zasadzie analogiczne do omówionych w układzie prądu sta­łego. Różnią się one od regulatorów prądu stałego tym, że wyłącznik prądu wstecznego jest zastąpiony wyłącznikiem, a ponadto inny jest schemat regulacji oraz liczba rdzeni (np. mogą mieć dwa jednostopniowe regulatory napięcia, z których każdy współpracuje z jednym z dwóch uzwojeń wzbudzenia prądnicy). Objawy. Niedomagania (uszkodzenia) układu prądnicy prądu zmien­nego sygnalizowane są najczęściej przez lampkę kontrolną (ampero­mierz). W chwili włączenia stacyjki lampka zapala się, a następnie po­winna zgasnąć po uruchomieniu silnika i nie zapalać się niezależnie od prędkości obrotowej wału korbowego silnika. Jeśli lampka nie zapala się po włączeniu stacyjki albo po uruchomieniu silnika nie gaśnie (pali się przy pracy silnika), albo też jasność jej wzrasta proporcjonalnie do obrotów, świadczy to o niesprawnościach w pracy układu. Niedomaga­nia występujące w pracy prądnicy prądu zmiennego sygnalizowane są przez: — obniżenie się mocy prądnicy (lub prądnica w ogóle nie wytwarza prądu); grzanie się prądnicy (cewek uzwojenia) albo prostownika, albo diody; słaby nierównomierny lub przerywany prąd ładowania (zbyt duży spadek napięcia prądu); — nagły wzrost napięcia prądnicy. Przyczyny. Przyczyną niedomagań prądnicy odpowiednio do obja­wów może być: — zanieczyszczenie (zaśniedzenie) pierścieni stykowych, zawieszanie się, silne zanieczyszczenie lub zużycie szczotek, albo też przerwy w obwodzie zasilania lub zwarcia w uzwojeniach wzbudzenia. Zwar­ciu w uzwojeniach stojana z masą towarzyszy znaczne zmniejszenie lub całkowite przerwanie prądu; wzrasta przy tym stopień nagrze­wania się prostownika; — przerwy w uzwojeniach lub w połączeniach uzwojeń cewek wzbu­dzenia powodują zmniejszenie się liczby czynnych uzwojeń w któ­rejś z faz, co powoduje przeciążenie i grzanie się uzwojeń w tej fazie; przebicie kilku (wszystkich) płytek (elementów) prostownika sele­nowego (zwarcia wewnętrzne diody) wskutek nadmiernego przecią­żenia prostownika lub mechaniczne uszkodzenie prostownika (w pro­stowniku selenowym uszkodzenie łatwo ustalić, gdyż płytki przebite grzeją się mniej niż sprawne); rozregulowanie się regulatora napięcia, zwarcie lub zanieczyszczenie się styków regulatora napięcia (przekaźnika lampki kontrolnej); przerwa w obwodzie (pęknięcie przewodów lub odspawanie) albo przepalenie się bezpiecznika; nieprawidłowy styk połączenia z masą; zwarcie z masą dodatniego zacisku prostownika prowadzi do zwierania prostownika, wskutek czego prąd płynący przez prostownik wzrasta i prostownik grzeje się (przeciążenie). Naprawa. Niedomagania i uszkodzenia prądnicy prądu zmiennego usuwa się (naprawia) według zasad stosowanych przy naprawie uszko­dzeń prądnicy prądu stałego (np. oczyszczenie pierścieni stykowych, zużycie lub zawieszanie szczotek itp.). Dotyczy to również przewijania uzwojeń wirnika lub stojana, wymiany łożysk itd. Różnice polegają na innym układzie uzwojeń i połączeń. Prądnicę wykazującą zwarcia w uzwojeniach (przerwę w połącze­niach) lub inne uszkodzenia należy przekazać do naprawy do warsztatu specjalistycznego. Sprawność prostownika selenowego można przywrócić przez wymia­nę uszkodzonych tarcz (diody ze zwarciami wewnętrznymi wymienia się). Przerwy w obwodzie należy zlikwidować (wymienić przewody, ze­rwane połączenia polutować). W przypadku gdy prąd ładowania prostownika jest zbyt mały, można w celu jego zwiększenia podnieść nieco napięcie prądnicy przez odpo­wiednią regulację regulatora. Wskazania. Zwarcia w prostowniku należy usuwać przy nie pracu­jącym silniku. Podczas sprawdzania prądnicy nie wolno łączyć na krótko (zwierać) zacisków wzbudzenia i głównego prądowego prądnicy. Przy połączeniach prostownika należy zwracać baczną uwagę na za­chowanie prawidłowej biegunowości przewodów (połączenie odwrotne może spowodować zniszczenie prostownika). Nie należy uruchamiać silnika, jeśli przewód prądowy jest odłączony od prądnicy. Podczas ładowania akumulatora na samochodzie z obcego źródła prą­du akumulator należy odłączyć od instalacji (zdjąć zaciski), gdyż w przeciwnym razie prostownik może ulec uszkodzeniu. Nieprawidłowe połączenie z masą może być przyczyną uszkodzenia prostownika.